Midrasz - miesięcznik o kulturze żydowskiej
MIESIĘCZNIK MIDRASZ KSIĘGARNIA DNI KSIĄŻKI ŻYDOWSKIEJ WYDAWNICTWO SCENARIUSZE
Midrasz > > Scenariusze


Monika Koszyńska

Lekcja na podstawie tekstu Cyganie a Żydzi - co jest kaszer, a co magerdo?

Adam Bartosz, Midrasz, 03.2009

Scenariusz lekcji wychowawczej, wiedzy o kulturze, WOS lub ścieżki regionalnej w szkole ponadgimnazjalnej.

Czas trwania: 90 min (2 godziny lekcyjne)

Temat lekcji: Jak zrozumieć innych, czyli spojrzenie z innej perspektywy.

Cele:

Po zajęciach uczniowie będą potrafili:

- czytać ze zrozumieniem tekst popularnonaukowy

- wymienić kilka zasad, którymi kierują się polscy Żydzi i Romowie

- empatycznie opisać uczucia osób, które czują się wyobcowane ze środowiska, w którym żyją

- wyciągać wnioski dotyczące postaw i zachowań mniejszości romskiej i żydowskiej na przestrzeni ich dziejów w Polsce

- podać argumenty uzasadniające zachowania prezentowane przez mniejszość żydowską i romską

Metody i formy pracy:

- praca w parach

- pogadanka nauczająca

- drama

- dyskusja sterowana

- praca w grupach

- analiza perspektyw

Potrzebne materiały w załącznikach:

  • Artykuł z czasopisma Midrasz nr 3 (143) Cyganie a Żydzi - co jest kaszer, a co magerdo? autorstwa Adama Bartosza odbity dla każdego ucznia
  • Opis scenki dramowej p.t. "W przedziale" odbite po jednym dla każdego 6 lub 8- osobowego zespołu
  • Tabelka do analizy perspektyw odbita po jednym egzemplarzu dla każdej z 4-osobowych grup (połowa grup dostaje opis stanowiska mniejszości romskiej, a druga mniejszości żydowksiej)

Przebieg zajęć:

Przed lekcją rozdaj uczniom tekst artykułu z Midrasza, autorstwa Adama Bartosza p.t."Cyganie a Żydzi - co jest kaszer, a co magerdo" i poleć uczniom przeczytanie go na następne zajęcia.

Na początku zajęć poproś uczniów, aby w parach uzgodnili odpowiedzi na podane niżej pytania. Każdą z odpowiedzi jedna osoba z pary powinna zapisać na kartce.

  1. Z jakich zajęć dawniej znani byli w Polsce Cyganie, a z jakich Żydzi?
  2. Jakim określeniem zwyczajowo Żydzi nazywają kogoś, kto nie jest Żydem, a jak Romowie kogoś, kto nie jest Romem?
  3. Wymieńcie jedną nazwę, którą zastępowano słowo Żyd, i jedną, którą zastępowano słowo Cygan.
  4. Co to jest mageripen?
  5. Jakie wydarzenie z najnowszej historii jest niezwykle ważne w budowaniu tożsamości Żydów i Romów?

Następnie poproś chętną parę o przeczytanie swoich odpowiedzi, a resztę klasy o sprawdzanie, czy ich odpowiedzi są podobne. Każda para, która ma inne odpowiedzi powinna to zgłosić, abyś mógł/mogła sprawdzić ich poprawność i w razie potrzeby skorygować.

Następnie podziel uczniów na 6-8-osobowe zespoły. Każdemu zespołowi rozdaj opis sytuacji, którą za chwilę będą musieli odegrać przed resztą klasy. Poproś uczniów, aby w każdej grupie wybrali jedną osobę, która będzie odgrywała nowoprzybyłego pasażera pociągu.

Po zapoznaniu się przez uczniów z opisem scenki, poproś, aby każda z grup po kolei odegrała na forum klasy. Uczniowie mogą tak przestawić krzesła, aby ustawić je tak, jak występują w przedziale w pociągu (6 lub 8-osobowym).

Po odegraniu przez wszystkich uczniów zaproponowanej wcześniej scenki dramowej pokieruj krótką dyskusją zadając poniższe pytania:

  • Jak wam się wydaje, jakie są przyczyny tego, że osoby, które wchodzą do przedziału, w którym od dłuższego czasu siedzą inni ludzie, bardzo często spotykają się z niechęcią tychże, a co najmniej czują się nieswojo w tej sytuacji?
  • Czym to jest spowodowane?
  • Jakie mechanizmy kierują osobami, które siedzą już w przedziale?

Wnioski z dyskusji zapisz na tablicy.

Kolejnym etapem lekcji będzie przedstawienie uczniom modelu procesu analizowania perspektyw, możesz to zrobić zapisując wszystkie poniższe kroki na tablicy.

Prosty model zawiera następujące kroki:

  1. Kiedy badasz zagadnienie, z którym inni ludzie się nie zgadzają, najpierw zidentyfikuj i jasno określi jedno stanowisko.
  2. Gdy już tego dokonałeś, staraj się określić przyczyny tego stanowiska i jego logikę.
  3. Następnie zidentyfikuj i wyróżnij inne perspektywy.
  4. Postaraj się opisać przyczyny i logikę stojące za tymi różnymi stanowiskami.

Proces ten może być ujęty w prostsze frazy dla uczniów młodszych:

  1. Jaki jest punkt widzenia?
  2. Jakie są powody tego stanowiska?
  3. Jaki jest inny punkt widzenia?
  4. Jakie są możliwe przyczyny tego innego stanowiska?

Wprowadź uczniów w zadanie przypominając, że zarówno tekst, który przeczytali w domu jak i scenka, którą odegrali wcześniej pokazuje, że mniejszość romska i żydowska bardzo często była i jest traktowana jako niechciany obcy, a teraz zadaniem uczniów będzie tzw. "wejście w buty" tychże mniejszości i nakreślenie ich punktu widzenia - perspektywy, z której obserwują i oceniają swoje kontakty z większością.

Możesz posłużyć się przykładem:

Punkt widzenia mniejszości romskiej: czujemy się dyskryminowani przez większość społeczeństwa polskiego.

Argument: nasze dzieci są umieszczane w szkołach specjalnych, choć nie są niepełnosprawne.

Teraz podziel uczniów na 4-osobowe grupy i rozdaj im tabelki do analizy perspektyw. Połowa grup powinna dostać tabelki do analizy stanowiska mniejszości żydowskiej, a druga połowa - romskiej. Daj uczniom 15-20 min na wypełnienie tabelek, a następnie poproś po jednym przedstawicielu z każdej grupy, aby przedstawili wyniki swojej pracy. Możesz to zrobić w następujący sposób:

Najpierw prezentują grupy, które zajmowały się mniejszością romską: przedstawiciel pierwszej grupy czyta wszystko, co zanotował w swojej tabeli, a pozostałe grupy uzupełniają jego wypowiedź i dodają informacje, których nie było w tabeli pierwszej grupy. Taką samą procedurę można zastosować w przypadku drugiego stanowiska.

Na koniec zajęć podsumuj je podkreślając, jak bardzo ważne jest empatyczne podejście do tzw. innych, gdyż tylko dzięki takiemu podejściu jesteśmy w stanie lepiej zrozumieć ich stanowisko i uczyć się od nich, a osoby z grup etnicznych, religijnych czy też innych grup mniejszościowych mogą naprawdę poszerzyć naszą wiedzę.

Dzięki temu uczymy się żyć w zglobalizowanym, wielokulturowym i wieloetnicznym świecie.

Załączniki:

1. OPIS SCENKI DRAMOWEJ "W PRZEDZIALE"

Jesteście grupą 5 lub 7 osób, która wsiadła na jednej stacji do pociągu, pośród was są dwie pary osób, które znały się wcześniej. Reszta się nie zna, ale wsiadła do tego samego przedziału. Jedziecie razem już przez 3 godziny. Zaczęliście ze sobą rozmawiać. Pociąg zatrzymuje się na stacji w kolejnym mieście i do przedziału wsiada kolejna osoba. Nie znacie jej, już czujecie się zintegrowani z resztą podróżnych, a tu taki ktoś "zagęszcza" waszą przestrzeń. Jedna osoba z Waszej grupy musi odegrać "obcego w przedziale".

Odegrajcie taką scenkę i starajcie się być jak najbardziej przekonywujący w swoich zachowaniach. Nie starajcie się być sztucznie grzeczni, ale nie udawajcie też łobuzów.

2. ANALIZA PERSPEKTYW

Stanowisko mniejszości żydowskiej Argumenty na poparcie tego stanowiska
1.
2.
3.
4.
5.

3. ANALIZA PERSPEKTYW

Stanowisko mniejszości romskiej Argumenty na poparcie tego stanowiska
1.
2.
3.
4.
5.
© www.midrasz.pl